Antonius en Cleopatra

Antonius en Cleopatra anthony and cleopatra William Shakespeare vertaling Jan Jonk
Eerste bedrijf Eerste toneel - Alexandrië. Een kamer in het paleis van Cleopatra Demetrius op, en Philo
Philo	Maar die verliefdheid van onze generaal gaat echt te ver: die ogen van hem, die ooit als een Mars in harnas vol vuur het oorlogsheir monsterden, dwalen weg nu en rusten gedienstig en toegewijd op een gebruind gezicht: zijn leidershart, dat ooit in felle krijg de borstgespen breken deed, houdt zich nu echt niet meer in, en is blaasbalg en koeltewaaier voor de lust van een zigeunerin. Fanfare. Antonius op, Cleopatra, haar Dames, het gevolg, met eunuchen die haar koelte toewaaien. Daar zijn ze: let eens goed op, en zie hoe een der drie pijlers van de wereld verworden is tot nar van een hoer: kijk maar goed en zie.
Cleopatra	Als het echte liefde is, zeg mij hoeveel.
Antonius	Hoe krenterig is min die men kan tellen.
Cleopatra	Ik zal een grens stellen hoe ver ik bemind wil zijn.
Antonius	Vind dan maar een nieuwe hemel, een nieuwe aard. Een dienaar op
Dienaar	Nieuws, heer, uit Rome.
Antonius	Doet mij balen; kort, dan.
Cleopatra	Luister er toch naar, Antonius: misschien is Fulvia boos; of wie weet, stuurt die kale kin Caesar u wellicht een grootse opdracht: ‘Doe zus, of ook zo; bezet dit koninkrijk, of bevrijd dat; doe het, of je bent dood.’
Antonius	Maar liefste toch?!
Cleopatra	Misschien? Nou, al z’n leven: blijf hier niet langer, van Caesar komt uw ontslag uit de dienst, dus luister, Antonius. Waar is Fulvia’s dagvaarding? Ik zei haast Caesars. Roep de bodes. Zowaar ik Egypte regeer, je bloost, Antonius, en dat bloed van jou is Caesars vazal: of je wang schaamt zich als Fulvia fulmineert. De boodschappers!
Antonius	Smelt in de Tiber, Rome, val neer, steenboog van dat weidse rijk. Míjn ruimte is hier, koninkrijken zijn stof; die stinkaarde voedt beest èn mens; de adel van het leven is zó te doen: met een zo inhecht paar, zo’n innig verbonden stel, dat de wereld op straffe van vergelding, weten moet dat er geen twee zijn als wij.
Cleopatra	Fraaie leugens! Wat trouwt hij Fulvia, als hij niet van haar houdt? Ik lijk de dwaas die ik niet ben; Antonius blijft zichzelf.
Antonius	Mits Cleopatra hem kwaad maakt. Maar, om de liefde en haar zoet tijdverdrijf, geen uur verspild hier met spits woordenspel: laat geen seconde van ons leven gaan zonder genot. Wat zal het vanavond zijn?
Cleopatra	Gezanten!
Antonius	O, dwarsliggend koningin! Of je nu kijft, lacht, huilt, het staat allemaal goed bij jou: iedere hartstocht slaagt erin in jou bewonderenswaard en mooi te zijn. Zonder een gezant dan jou, helemaal alleen, gaan wij vanavond stappen, om te zien hoe mensen doen. Kom dan, mijn koningin, dat wou je gisteren al. Nee, zeg ons niets.Antonius en Cleopatra af, met hun gevolg
Demetrius	Denkt hij met zo’n minachting over Caesar?
Philo	Soms, vriend, als hij niet geheel zichzelf meer is, verloochent hij dat heel bijzonder iets dat altijd bij hem stralen moest.
Demetrius	Wat jammer, dat hij de leugen van het volk bevestigt die zo van hem spreekt in Rome: maar ik hoop dat het morgen beter gaat. Een rustige nacht!Beiden af Tweede toneel - Dezelfde plaats Enobarbus op, Lamprius, een Waarzegger, Rannus, Lucillius, Charmian, Iras, Mardian de Eunuch, en Alexas.
Charmian	Heer Alexas, lieve Alexas, alles wat u wilt Alexas, allerallesomvattende Alexas, waar is de waarzegger die u zo aangeprezen hebt bij de koningin? O, als ik toch eens wist wie die echtgenoot is, die, volgens u, zijn hoorns met bloemen moet omhangen!
Alexis	Waarzegger!
Waarzegger	U wenst?
Charmian	Is dit de man? Bent u, vriend, degene die dingen weet?
Waarzegger	In het eindeloos geheimenboek natuur lees ik soms wat.
Alexis	Laat hem uw hand zien.
Enobarbus	Kom maar met het nagerecht; en wijn genoeg, om te drinken op Cleopatra.
Charmian	Goede vriend, geef mij geluk.
Waarzegger	Dat maak ik niet, maar dat voorzie ik soms.
Charmian	Voorzie het dan alstublieft voor mij
Waarzegger	U zult veel flinker worden dan u al bent.
Charmian	Hij bedoelt lijfelijk.
Iras	Met al uw blanketsel als u oud bent, ja.
Charmian	Geen rimpels, alstublieft. AlexasSpot niet met zijn voorkennis, luister goed.
Charmian	Stil toch!
Waarzegger	U zult meer liefde uitstralen dan krijgen.
Charmian	Dan nog liever mijn lever vol met drank. AlexasLuister nou toch naar hem.
Charmian	Goed dan, nu een echt goede voorspelling! Zeg dat ik op een voormiddag zal trouwen met drie koningen, en van alle drie de weduwe zal worden: zeg dat ik met vijftig nog een kind zal krijgen, dat door Herodes van de Joden hulde zal worden gebracht. Lees in mijn hand, dat ik trouwen zal met Octavius Caesar, en zie mij op dezelfde rang als mijn meesteres.
Waarzegger	U zult de vrouwe die u dient overleven.
Charmian	Mooi, lang leven liever dan vijgen, toch.
Waarzegger	Het heil dat u doorleefd hebt en genoten is schoner dan wat komt.
Charmian	Dan zullen mijn kinderen vast van een ander zijn: zeg eens, hoeveel jongens en meisjes ga ik krijgen.
Waarzegger	Als iedere wens van u een schoot had en elke wens ook vrucht droeg, een miljoen.
Charmian	Weg, dwaas! Het is dat je een heksenknecht bent, anders... AlexasU denkt dat slechts uw lakens weten wat u wilt.
Charmian	Ja, zeg ook eens wat van Iras’ toekomst. AlexasHij moet ons allemaal ons lot voorspellen.
Enobarbus	Dat van mij, en van de meesten van ons, zal vanavond zijn: dronken naar bed.
Iras	Hier is een palm, die, in ieder geval, kuisheid voorspelt.
Charmian	Net zoals de overstroming van de Nijl hongersnood voorspelt.
Iras	Ga spelen, wilde bedgenoot, u kunt niet waarzeggen.
Charmian	Nou, maar als een klamme handpalm niet op vruchtbaarheid wijst, ben ik te dom om achter mijn oor te krabben. Voorspel haar alsjeblieft een huis-tuin-en-keuken lot.
Waarzegger	Het lot van u beiden is gelijk.
Iras	Wat nou? Wat nou? Geef me eens bijzonderheden.
Waarzegger	Heb ik al gedaan.
Iras	Ben ik dan niet een klein stukje geluk beter af dan zij?
Charmian	En als u een klein stukje geluk beter af was dan ik, waar zou u dat dan willen?
Iras	Niet in de neus van mijn man.
Charmian	O hemel, maak onze flauwe grappen beter. Alexas, - kom, nu zijn lot, nu zijn lot! O, laat hem een vrouw trouwen die niet genoeg krijgt van lopen, lieve Isis, alstublieft, en laat haar ook aan haar eind komen, en geef hem een slecht lot, en moge er een nog erger lot volgen, tot het ergste van alle hem volgt naar zijn graf, met wel vijftig horens! Goede Isis, verhoor mijn gebed, ook al slaat u mij een bede van meer gewicht af: goede Isis, ik smeek u erom!
Iras	Amen, lieve godin, verhoor dit algemeen gebed! Want zo hartverscheurend als het is te zien dat een knappe man een hollewaai van een vrouw heeft, zo dodelijk verdrietig is het te zien dat een stomme gek geen horens op krijgt; daarom, geliefde Isis, doe wat hoort, en geef hem het geluk dat hij verdient.
Charmian	Amen! AlexasKijk nou eens, als het in hun handen lag mij de horens op te zetten, dan zouden ze het doen, ook al moesten ze zich tot hoer maken.
Enobarbus	Stil, daar is Antonius. Cleopatra op
Charmian	Nee, de vorstin.
Cleopatra	Hebben jullie mijn heer gezien.
Enobarbus	Nee, mevrouw.
Cleopatra	Is hij niet hier geweest?
Charmian	Echt niet, mevrouw.
Cleopatra	Hij wilde iets leuks; maar plotseling schoot hem iets Romeins te binnen. Enobarbus!
Enobarbus	Mevrouw.
Cleopatra	Ga hem zoeken, en breng hem hier. Waar is Alexas? AlexasTot uw dienst, mevrouw. Mijn heer komt eraan.
Cleopatra	Wij willen hem niet zien: ga met ons mee.Allen af Antonius op, met een bode.
Bode	Fulvia je vrouw zocht ooit eens het gevecht.
Antonius	Met mijn broer Lucius?
Bode	Ja: maar met de strijd voorbij, bond hen de tijd tot vrienden en hun krijgsmacht tegen Caesar, wiens overwinnen bij het eerste treffen hen uit Italië dreef.
Antonius	Wel, nog iets ergers?
Bode	Het slechte nieuws steekt wie het brengt vaak aan.
Antonius	Als hij het een dwaas of lafaard brengt. Ga door: voor mij is wat gebeurd is afgedaan. Brengt men mij waarheid, ja, hoe dodelijk ook, ik hoor toe als was zij vleierij.
Bode	Labienus - dit komt hard aan - heeft met zijn Parthisch leger Azië veroverd: van de Eufraat af, van Syrië trilt zijn overwinningsvaan, tot Lydië en tot Ionië: terwijl -
Antonius	Antonius, wou jij zeggen -
Bode	O, mijn heer!
Antonius	Geeft het mij direkt, verbloem de volksmond niet: noem Cleopatra zoals ze in Rome heet; Ga als Fulvia tekeer, spot met mijn fouten net zo teugelloos, als waarheid en kwaad zich kunnen uiten. Wij brengen onkruid voort, als onze levensgeest rust; fouten voorhouden is ons als ploegscharen. Dan ga nu maar.
Bode	Zoals u wenst, heer. Een tweede bode op
Antonius	Nu het nieuws uit Sicyon. Kom, meld eens wat!
1^e bode	Uit Sicyon, - is daar dan een bode van?
2^e bode	Hij wacht tot u hem laat.
Antonius	Haal hem maar hier. Egyptes sterke kluisters moeten los, of gek van liefde wordt mijn dood. Nog een bode op, met een brief. Zeg het maar. 3e BodeFulvia, je vrouw is dood.
Antonius	Waar gestorven? 3e BodeIn Sicyon: hoe lang ze ziek was, en wat verder nog belangrijk is, staat hier.Hij geeft hem de brief
Antonius	Laat mij alleen.Boden af Een grote geest is dood! Zo wou ik het: wat onze minachting vaak van ons smijt, willen we soms terug. Wat ons ooit boeit, wordt, als de tijd verloopt, vaak het tegendeel van wat het was: nu weg, is zij juist goed, de hand die haar afschoof haalt haar haast terug. Echt breken wil ik met deze betoverde vrouw, - tienduizend rampen, meer dan ik al ken, broedt mijn nietsdoen hier uit. Hé, Enobarbus! Enobarbus weer op
Enobarbus	Wat wenst u, heer?
Antonius	Ik moet hier met spoed vandaan.
Enobarbus	Maar dan laten we onze vrouwen dood gaan. We merken toch al, hoe ze als de dood zijn voor een verkeerd woord; als ze ons vertrek moeten beleven, blijven ze er in.
Antonius	Ik mòet hier weg.
Enobarbus	Laat de vrouwen maar sterven voor iets dat echt belangrijk is: het zou jammer zijn om ze om iets van niets van de hand te doen, hoewel… als het ging tussen hen en iets groots, dan waren zij maar iets heel kleins. Als Cleopatra hier ook maar het minste lucht van krijgt, komt ze direct om. Ik heb ze wel op heel wat minders zien komen: de dood heeft vast iets stevigs in zich, dat flink met haar speelt, dat ze er steeds zo snel voor valt.
Antonius	Ze is veel sluwer dan een man kan denken.
Enobarbus	Nee, nee, vriend, haar hartstocht is één brok zuivere liefde. Haar winden en wateren kunnen wij geen zuchten en tranen noemen; ze zijn veel grotere stormen en orkanen dan almanakken van spreken. Dit is geen sluwheid van haar;
Antonius	Had ik haar maar nooit gezien.
Enobarbus	Maar, vriend, dan had u een schitterend kunstwerk gemist, wat u, zonder daarmee gezegend te zijn, tot een slecht toerist had gemaakt.
Antonius	Fulvia is dood.
Enobarbus	Wat?
Antonius	Fulvia is dood.
Enobarbus	Fulvia?
Antonius	Dood.
Enobarbus	Nou, geef de goden dan maar een dankoffer. Als het hunne godheden behaagt om een man zijn vrouw van hem te nemen, dan tonen zij zich daarmee als de kleermakers van de wereld; ze troosten met de gedachte, dat als oude kleren versleten zijn, er leden onder de mensheid zijn om nieuwe te maken. Als er geen vrouwen meer waren na Fulvia, dan had u inderdaad een flinke scheur in de broek,