het katje getemd

Het katje getemd The taming of the shrew William Shakespeare vertaling Jan Jonk
Voorspel	eerste toneel tweede toneel
	Voorspel eerste toneel
Stoffel Sluw op, en de waardin
Sluw	Ik zal u eens even, als u dat maar weet.
Waardin	U hoort in het blok, boef.
Sluw	Tang dat u er bent, de Sluws zijn geen boeven. Kijk maar in de Kronieken, wij zijn met Richard de Veroveraar meegekomen. Daarom, paucas pallabris, de wereld gaat haar gang maar. Hoppa!
Waardin	Dus u betaalt niet voor de glazen die u gebroken heeft?
Sluw	Nee, nog geen sou. Schei toch uit, Heilige Jeronimus, kruip in je bed en ga je warmen.
Waardin	Ik weet wel wat me te doen staat: ik sleep je voor de vierschaar.
Af
Sluw	Vierschaar, vijfschaar, zesschaar, ik haal er wel weer een wetje bij. Ik geef geen streepje toe, ik niet. Laat hem maar komen, zonder meer.
Hij valt in slaap Hoorngeschal. Een Lord komt van de jacht terug, met zijn gevolg
Lord	Ik zeg je, jager, zorg goed voor mijn honden. Merriman schuimt, laat die op adem komen, en koppel Clowder met de diepe blaffer. Zag je ook, kerel, hoe Zilver bij de haag het koud geworden spoor weer oppakte? Die hond wil ik voor geen twintig pond nog kwijt.
1^e Jager	Belman is even goed als hij, mylord. Hij blafte toen het spoor volledig weg was, en vond tweemaal vandaag een heel flauw spoor. Geloof me, dat is de allerbeste hond.
Lord	Nou, jij bent gek! Was Echo even snel, dan was hij wel twaalf van zo'n honden waard. Maar voer ze en verzorg ze allemaal goed, want morgen wil ik eigenlijk weer op jacht.
1^e Jager	Zeker, mylord.
Lord	Wat is dit? Dood, of dronken? Ademt hij?
2^e Jager	Hij ademt nog. Had hij niet heet gedronken, dan was het een koud bed voor zo'n diepe slaap.
Lord	Monsterbeest, wat ligt hij er bij als een zwijn! Hoe walgelijk vies, dood, is uw evenbeeld! Ik ga die dronkaard eens flink beetnemen. Wat vinden jullie, als ik hem in bed stop, hem fijn aankleed, met ringen aan zijn vingers, allerhande lekkernijen aan zijn bed, bedienden rond hem als hij wakker wordt, wist deze schooier dan nog wie hij was?
1^e Jager	Geloof me, volgens mij, toch echt niet, heer.
2^e Jager	Hij zou raar opkijken als hij ontwaakt.
Lord	Als een zoete droom, of een loze fantasie. Pak hem maar op, dan, en voort met de grap. Draag hem voorzichtig naar mijn pronksalon; en hang die vol met al mijn stoute platen. Sproei warm geurwater op die vieze kop, brand reukhout, dat de kamer lekker ruikt. Kom met muziek voor als hij wakker wordt, een en al hemelse en zoete klank. En zegt hij soms iets, wees er direct bij en vraag zachtjes, in volle dienstbaarheid: 'Wat is de wens van uwe Edelheid?' Houdt iemand hem een zilveren bekken voor, vol rozenwater en bestrooid met bloemen, een houdt een kan, een ander een handdoek klaar, en zegt: 'Wilt u uw handen opfrissen?'. Weer een staat met een schitterend kostuum, en vraagt hem wat voor kleren hij dragen wil. Of praat over zijn honden en zijn paarden, en dat mevrouw steeds om zijn ziekte treurt. Maak hem maar wijs dat hij krankzinnig was, en als hij dat beaamt, zeg dat hij droomt, hij is maar gewoon een machtig heer, zeg hem. Vooruit dan, en met overtuiging, heren, dit wordt een allerkostelijkste grap, indien het met beleid wordt uitgevoerd.
1^e Jager	Ik verzeker u, mylord, wij spelen het zo, dat hij uit onze vlijt wel denken moet dat hij is die wij zeggen dat hij is.
Lord	Til hem zachtjes op, en leg hem op het bed, en als hij wakker wordt, iedereen er bij!
Men draagt Sluw weg. Trompetsignaal
	Ga eens kijken, man, wat dat signaal voorstelt.
Bediende af
	Misschien een edelman die op zijn tocht hierheen wil komen om wat uit te rusten.
Dienaar op
	Wel? Wie is het?
Dienaar	Met uw verlof, toneelspelers, die voor u willen spelen, heer.
Lord	Breng ze hierheen.
Spelers op
	Van harte welkom, heren.
Spelers	Wij danken u.
Lord	Was u van plan vanavond hier te blijven?
1^e Speler	Als uwe hoogheid ons dat voorrecht schenkt.
Lord	Van ganser hart. Deze kerel ken ik nog, ooit speelde hij een oudste boerenzoon. In het stuk waar u die edelvrouw zo minde. Uw naam ben ik even kwijt; maar die rol toen was u op het lijf geschreven, goed gespeeld.
2^e Speler	Bedoelt u soms niet Soto, edele heer?
Lord	Ja, die was het; jij speelde daar heel goed. Wel, jullie komen op een goed moment, wat ik ben namelijk een grap van plan waarin jullie kunst mij zeer van dienst kan zijn. Er is hier een heer die jullie wil zien spelen; maar ik denk dat jullie je niet goed kunt houden - die heer heeft namelijk nog nooit toneel gezien - , dat je in lachen uitbarst, en hem zo beledigt; want ik zeg je, heren, als je gaat lachen, wordt hij zeker kwaad.
1^e Speler	Wees maar niet bang, heer, wij houden ons in, al was hij ook de grootste gek ter wereld.
Lord	Leid hen dan naar de voorraadkamer, jongen, en zorg dat ze een vriendelijk welkom krijgen. Al wat mijn huis kan geven, is van hen.
Iemand gaat met de spelers af
	Gaat u naar Bartholomeo mijn page, knaap: laat die zich helemaal als dame kleden. Breng hem daarna naar de kamer van de dronkaard, en noem hem 'Mevrouw', en buig diep voor hem. Zeg hem van mij, - en dat wint hem mijn gunst -, dat hij moet doen of hij van adel is, op de manier zoals hij edele dames tegenover hun heren heeft zien doen. Zo moet hij ook de dronkaard nader treden en zachtjes en met diepe buiging spreken: 'Wat is het, dat uw edelheid beveelt, waarmee uw dame, uw nederige vrouw, haar plicht kan tonen en liefde jegens u?' Dan moet hij hem lief omarmen, heftig kussen, en met zijn hoofd verborgen aan zijn borst, in tranen uitbarsten, uit pure vreugd, dat hij haar nobele man weer beter ziet, die al zeven jaar geleefd heeft in de waan dat hij maar een arme, vieze bedelaar was. En kent de jongen niet de vrouwenkunst voor een stortbui tranen op commando, dan komt hem voor zo'n truc vast een ui goed uit, die, in een zakdoek meegesmokkeld, het water onherroepelijk uit de ogen zal persen. Zorg dat dit akelig snel wordt uitgevoerd, direct krijg je van mij nog meer te doen.
Een dienaar af
	Mijn page kan de gratie van een vrouw uitstekend nadoen, stem, en houding, gang. Ik hoor het hem de dronkaard al zeggen: 'Mijn man!'; wat zal mijn volk zich op de lippen bijten, als ze die simpele boer zo dienen gaan. Ik ga ze helpen. Mijn aanwezigheid helpt hen wellicht hun lachlust te beteugelen, die anders zeker door het lint zou gaan.
Allen af
	Tweede toneel
Sluw op, boven, met bedienden; enkele met kledingstukken, bekken, lampetkan en nog meer toebehoren; en Lord
Sluw	In Gods naam, een pot dun bier!
1^e Bediende	Zou uw lordschap wellicht een beker wijn believen?
2^e Bediende	Zou uw edelheid wellicht van deze confituren willen proeven?
3^e Bediende	Welke kleding wenst uw edelheid vandaag te dragen?
Sluw	Ik ben Christophero Sluw, noem mij geen 'edelheid' of 'lordschap'. Ik heb van mijn leven nog geen wijn gedronken. En als jullie me dan iets stevig geconfituurd willen geven, kom dan maar wat stevig gerookt rundvlees. Vraag me niet wat ik vandaag aan wil doen, want ik heb niet meer wambuizen dan ruggen, niet meer kousen dan benen, en niet meer schoenen dan voeten - ja, soms meer voeten dan schoenen, of van die schoenen waar mijn tenen door het bovenleer heen komen kijken.
Lord	Bevrijd, hemel, zijne hoogheid van die waan. O, dat een man van zulk een afkomst, rang, met zoveel rijkdom, aanzien, roep en naam, door zulk een boze geest geteisterd wordt!
Sluw	Wat, willen jullie mij gek krijgen? Ben ik niet Christopher Sly, de zoon van de oude Sly van Burton-heath, geboren voor marskramer, opgeleid voor kaardemaker, omgeschoold tot berenleider en met als huidig beroep ketellapper? Vraag Marian Hacket, de dikke biervrouw van Wincot, of ze me niet kent. Als zij niet zegt dat ik wel voor veertien penny's op de lat heb staan alleen al voor bier, dan mag je me aanstrepen als de grootste leugenboef van de hele christenheid. [Een dienaar brengt hem een pot bier] Wat! Ik ben toch niet stapelgek! Hier heb ik - [Hij drinkt]
3^e Bediende	Dit is het wat uw vrouwe zo betreurt!
2^e Bediende	Dit is het wat uw dienaren bedroeft!
Lord	Daarom mijdt uw familie steeds uw huis, alsof uw vreemde waanzin hen verdrijft. O, edele heer, denk aan je afkomst, toch, roep het vroeger denken terug uit ballingschap, en stuur dit duistere dromen daar weer heen. Zie al je dienaren staan om je heen, elk zal zijn taak doen als jij ook maar knikt. Wil je muziek? Apollo speelt, hoor, zang van twintig nachtegalen in een kooi. Of wil je slapen? Het rustbed staat al klaar, zachter en zoeter dan het zinlijk bed speciaal opgemaakt voor Semiramis. Wat wandelen? De grond wordt bont bestrooid. Een rijtoer? Het paardenspan is al bekleed, met goud en paarlenknoppen op hun tuig. Hou je van valken soms? Hoog klimt jouw valk 's morgens boven de leeuwerik. Wil je op jacht? Jouw honden roepen de hemel op ten antwoord, en wekken echo's uit de holle aard.
1^e Bediende	Op lange jacht soms, met de meute snel als het hijgend hert, veel vlugger dan de ree.
2^e Bediende	Hou je van platen? Ik haal je gelijk Adonis, afgebeeld bij een waterstroom, en Cytherea diep in het riet verscholen, die speels bewegend op haar adem wiegt zoals het wuivend riet speelt met de wind.
Lord	We laten je Io zien nog als maagd, en hoe zij werd bedrogen en verschalkt, naar het leven uitgebeeld tot en met de daad.
3^e Bediende	Of Daphne, dolend door een doornenwoud, die haar been ophaalt, men zou zweren dat het bloedt; als dat Apollo ziet, dan huilt hij droef, zo meesterlijk getekend, traan en bloed!
Lord	Jij bent een Lord, en helemaal een Lord. Jij hebt een dame die veel schoner is dan wie ook in de aflopende tijd.
1^e Bediende	En eer de tranen die zij voor jou stortte als een boze vloed haar lief gezicht overspoelde, was zij het schoonste schepsel van de wereld; en nog moet zij voor niemand onderdoen.
Sluw	Ben ik een Heer, en heb ik zo een dame? Of slaap ik? En heb ik tot nu gedroomd? Ik slaap niet. Want ik zie, ik hoor, ik spreek. Ik ruik iets lekkers, en ik voel iets zachts. Zo waar ik leef, ik ben een echte Lord, geen ketellapper of Christophero Sluw. Wel, laat mij dan mijn dame maar eens zien, en nog maar eens zo'n potje lekker bier.
2^e Bediende	Wilt uw Lordschap de handen wassen soms? O, hoe fijn, om u weer goed bij te zien. O, dat u weer inziet wie dat u bent. Al vijftien jaren hebt u weggedroomd, of, als u wakker was, alsof u sliep.
Sluw	Al vijftien jaar! Nou, dat is een flinke tuk. En heb ik al die tijd geen woord gezegd?
1^e Bediende	O zeker, heer, maar hele domme praat, al lag u in de beste kamer hier, u hield vol dat men u naar buiten smeet, u bleef maar schelden op de dorpswaardin, zei dat u haar voor het gerecht zou slepen, want zij gaf u potten bier buiten de maat. Soms riep u ook om Cicely Hacket.
Sluw	Ja, ja, de hulp van de mevrouw van het bierhuis.
3^e Bediende	Maar, meneer, u kent zo'n huis, zo'n meisje niet, en ook de mensen niet die u toen noemde, zoals Stephen Sluw, John Naps uit het dorpje Greece, en Peter Turph, en Henry Pimpernell, en nog wel twintig namen zoals die, die nooit bestonden en die niemand kent.
Sluw	God zij gedankt dat ik weer beter ben.
Allen	Amen.
Page op, als dame, met bedienden. Een ervan geeft Sluw een pot bier.
Sluw	Ik dank je; daar word jij niet slechter van.
Page	Hoe vaart mijn edele heer?
Sluw	Nou, aardig goed, geheel zonder gevaar. Waar is mijn vrouw?
Page	Hier, edele heer, wilt u soms iets van haar?
Sluw	Bent u mijn vrouw, en noemt u mij niet 'man'? Mijn dienaar noemt mij 'heer', ik ben uw man.
Page	Mijn man en ook mijn heer, mijn heer en man; ik ben uw vrouw, in alles onderdanig.
Sluw	Dat weet ik. Maar hoe noem ik haar?
Lord	Madame.
Sluw	Alice madame, of Johanna madame?
Lord	Madame en verder niets, zoals heren dames.
Sluw	Madame mijn vrouw, men zegt dat ik heb gedroomd, en meer dan vijftien jaar geslapen heb.
Page	Het lijken er voor mij wel dertig, zeg, zo al die tijd gescheiden van uw bed.
Sluw	Lang, ja. Dienaars, laat mij met haar alleen.
Bedienden af
	Madame, uw kleren uit, en kom in bed.
Page	Ik smeek u, mijn drievoud verheven heer, oefen nog een, twee nachten wat geduld; zo niet, dan minstens tot zonsondergang. Uw artsen vroegen mij uitdrukkelijk, - want anders komt uw vroegere kwaal weer terug -, dat ik voorlopig nog uw bed moest mijden. Ik hoop dat ik daarmee bij u in mijn recht sta.
Sluw	Nou, recht staat hij al zo lang, dat ik nauwelijks nog kan wachten. Maar ik wil eigenlijk helemaal niet meer terugvallen in mijn dromen. Daarom wil ik wel wachten, ondanks het vlees en bloed.
Een bode op
Bode	Uw spelers hoorden dat u was hersteld, en willen een vrolijk blijspel brengen, heer; uw dokters achten dit een goed vermaak, want teveel droefheid heeft uw bloed verstijfd, waar somberheid te vaak de waanzin voedt. Dus vindt men het goed dat u een komedie ziet, en uw geest zet op lach en vrolijkheid, wat kwalen weert en het leven langer maakt.
Sluw	Ach, ja. Spelen maar. Is zo'n krommedie een kerstspel of een acrobatentoer?
Page	Nee, edele heer, het is veel leukerder.
Sluw	Wat, keukendeur?
Page	Het is een soort verhaal.
Sluw	We zien wel. Kom, Madame mijn vrouw, hier naast me; de wereld gaat voorbij, en onze jeugd.