Timon van Athene timon of athens William Shakespeare vertaling : Jan Jonk
Eerste bedrijf Eerste toneel - De Dichter, de Schilder, de Juwelier, de Koopman en anderen op, door verschillende deuren
Dichter	Gegroet, heer.
Schilder	Ik ben blij u wel te zien.
Dichter	Ik heb u lang niet gezien. Hoe gaat de wereld?
Schilder	Die loopt af met de tijd.
Dichter	Dat weten we. Maar is er niet iets vreemds, iets buitengewoons dat nog niet overal anders rondgaat. Zie, magie der gulheid, uw macht roept hier op al deze geesten. Maar ik ken die koopman.
Schilder	Ik beiden: die ander is een juwelier.
Koopman	Een waardig man.
Juwelier	Dat is iets wat zeker is.
Koopman	En zonder weerga, als het ware getraind in onvermoeibaar en gestadig geven. Uitmuntend.
Juwelier	Ik heb hier een juweel -
Koopman	O, mag ik die zien. Vast voor Heer Timon, niet?
Juwelier	Wanneer mijn prijs hem aanstaat. Maar wat dat -
Dichter	[Terzijde tegen de Schilder] Als wij het slechte prijzen om de winst, werpt dat een smet op het uitbundig lied dat graag van het goede zingt.
Koopman	[Bekijkt het juweel] Heel mooi van vorm.
Juwelier	Hoe rijk. En kijk eens wat een zuiver water.
Schilder	Bent u een gedicht aan het wrochten, of een opdracht aan de grootvorst.
Dichter	Het ontglipte mij zo maar. Ons dichten is als hars, dat steeds wegvloeit vanwaar het voedsel krijgt; de vuursteenvlam vonkt pas bij het slaan; òns edel vuur ontsteekt zichzelf, en stroomt soms onverwachts terug vanwaar het heensloeg. Maar wat heeft u daar?
Schilder	Een schilderij. Wanneer komt uw boek uit?
Dichter	Gelijk als ik het heb aangeboden, heer. Mag ik uw doek eens zien?
Schilder	Het is heel goed.
Dichter	Ja, nou; en dit hier komt voortreffelijk uit.
Schilder	Niet slecht.
Dichter	Grandioos. En dan die uitstraling van die figuur! Wat een mentale kracht spat uit die ogen! Welk een fantasie spreekt uit die lip! De woorden bij het gebaar kan men er zo bij denken.
Schilder	Ja, het leven is hier aardig nagemaakt. Bevalt u deze streek?
Dichter	Ik zal u zeggen, een les voor de natuur; het kunstig streven leeft in die streken, levendiger dan leven. Enkele senatoren op, die naar binnen gaan, naar Timon.
Schilder	Wat krijgt die man een hulde.
Dichter	De senatoren van Athene, hoe gelukkig.
Schilder	Kijk, nog meer van hetzelfde.
Dichter	Zie toch die toeloop, die vloedgolf bezoekers. Ik heb in mijn ruw werk een man geschetst die door dit ondermaanse wordt omarmd, omklemd met rijkste gunst. Mijn vrije vaart stopt nergens speciaal, maar beweegt zich vrij in een zee van was: geen gericht kwaad besmeurt één komma van mijn strakke koers, die als een adelaar vliegt, strak, onverschrokken, en geen spoor achterlaat.
Schilder	Hoe moet ik dit begrijpen?
Dichter	Ik zal het u ontsluiten. U ziet hoe alle rangen, alle geesten, de gladden en gluiperigen, maar ook wie ernstig en streng is, geheel ten dienste willen staan van Timon. Zijn grote rijkdom, die zijn natuur, zo goed en gul, omkleedt, verbindt en dwingt tot liefde en opwachting elk soort hart; van spiegeltronie die vleit tot Apemantus, die niets liever doet dan van zichzelf te balen - zelfs hij buigt de knie voor hem, en keert tevree terug, verrukt dat Timon naar hem knikte.
Schilder	Ik heb ze ooit in gesprek gezien.
Dichter	Wel, heer, ik schreef eens van Fortuna op haar troon, hoog op een mooie heuvel. Aan de voet staan rijen mensen, van elk soort en slag, die op de welving van deze aardbol zwoegen voor meer bezit. En tussen al het volk met de ogen op die vorstenvrouw gericht beschrijf ik er één die op heer Timon lijkt; dìe wenkt Fortuna met haar elpen hand, en haar gunst maakt elke rivaal ter plekke tot dienaren en slaven.
Schilder	Meesterlijk! Die troon, Fortuna, en die heuvel, ja, één man, gewenkt uit heel die rest beneden, die zijn hoofd buigt tegen de steile berg op weg naar zijn geluk, zou heel goed passen in ons geval.
Dichter	Maar luister verder, heer: en iedereen, net nog aan hem gelijk - misschien wel meer dan hem, volgt ogenblikkelijk zijn schreden, vult zijn huis met huldeblijk, stort zijn oor vol vergodend prevelen, heiligt zelfs zijn stijgbeugel, drinkt door hem de vrije lucht.
Schilder	Maar, maar, wat komt er dan?
Dichter	Als wispelturige Fortuna dan haar gunsteling verstoot, laat zijn gevolg, dat achter hem aan die berg op heeft gezwoegd, ja, op handen en voeten, hem zo maar zitten, kijkt er geen om, nu zijn voet niet meer wil.
Schilder	Zo is het altijd. Ik heb wel honderden stichtende prenten die pregnanter dan woorden laten zien hoe dat Fortuna treffen kan. Maar u moet Timon voorhouden, hoe het oog van minderen de voet boven het hoofd gezien heeft. Trompetgeschal. Heer Timon op; hij richt zich hoffelijk tot smekelingen; ook op een boodschapper van Ventidius, die met hem praat; verder Lucilius en nog wat dienaren.
Timon	Zit hij gevangen, zegt u?
Boodschapper	Ja, mijn heer; voor vijf talenten schuld; en hij zit krap; zijn schuldeisers zijn hard. Een brief van Uwe Edelheid vraagt hij, voor wie hem lieten opsluiten, want zonder eindigt al zijn hoop.
Timon	Vriend Ventidius. Wel, ik ben de man niet die een vriend wegschuift als die mij nodig heeft. Ik weet dat hij een heer is die wat hulp zeer wel verdient; en die krijgt hij: ik betaal, en zet hem vrij.
Boodschapper	Daarmee verplicht Uwe Hoogheid hem voor altijd.
Timon	Groet hem van mij; ik stuur het geld meteen; en als hij vrij is, moet hij mij bezoeken. Wie zwak is moet niet slechts geholpen, maar ook verder ondersteund. Het beste met u.
Boodschapper	Ik wens Uwe Edelheid alle geluk. Af Een oude Athener op
Oude Athener	Heer Timon, hoor mij aan.
Timon	Spreek, beste grijsaard.
Oude Athener	Jij hebt een dienaar die Lucilius heet.
Timon	Dat klopt. Wat is er met hem?
Oude Athener	Hoogedele Timon, laat hem hierheen komen.
Timon	Is hij in het gevolg? Lucilius. Lucilius Hier, geheel tot uw dienst, Uwe Edelheid.
Oude Athener	Dit ventje, Heer Timon, dit creatuur komt steeds 's avonds bij mij. Ik ben een man die altijd heel mijn leven heeft gespaard; mijn goed verdient een hogere erfgenaam dan een die borden opdient.
Timon	Wel, en verder?
Oude Athener	Eén dochter heb ik maar, en anders niemand aan wie ik kan overdragen wat ik bezit. Ze is mooi en jong, maar oud genoeg als bruid, geen kosten spaarde ik voor haar opvoeding, in alles het allerbest. Die knecht van jouw maakt haar het hof. Ik verzoek je, nobele heer, verbied hem, met mij, dat hij haar bezoekt; wat ik zeg, haalt niets uit.
Timon	De man is eerzaam.
Oude Athener	En dus ook hierin eerzaam, Timon. Zijn eerzaamheid beloont zich met zichzelf; niet ook nog met mijn dochter.
Timon	Houdt zij van hem?
Oude Athener	Ze is jong, ontvankelijk; onze eigen vroegere hartstocht leert ons toch, hoe licht de jeugd ontvlamt.
Timon	[Tegen Lucilius] Houdt u van het meisje? Lucilius Ja, edele heer, en ze accepteert mijn liefde.
Oude Athener	Als zij zonder mijn toestemming gaat trouwen, - weest, goden, gij, getuigen -, dan kies ik mijn erfgenaam uit 's werelds bedelaars, en krijgt zij helemaal niets.
Timon	Wat is haar bruidsschat, wanneer zij iemand trouwt aan haar gelijk?
Oude Athener	Nu drie talenten; en, als ik dood ga, alles.
Timon	Wel, deze heer heeft me al zo lang gediend. Om zijn fortuin doe ik wel enige moeite, zo hoort dat onder mannen. Geef je dochter; wat u haar geeft, geef ik hem als tegenwicht, dan weegt hij zwaar als zij.
Oude Athener	Mijn nobele heer, geef mij uw woord als pand, en zij is van hem.
Timon	Mijn hand op de jouwe, mijn eer als pand. Lucilius Ik dank u nederig, hoogheid. Nooit zal mij het geluk of de fortuin iets toewijzen dat niet aan u te danken is. Af
Dichter	Aanvaard mijn arbeid, lang leve Uwe Hoogheid.
Timon	Ik dank u; u zult nader van mij horen. Nee, nog niet weggaan. Wat heeft u daar, vriend?
Schilder	Een schilderstuk, dat ik Uwe Hoogheid smeek om te aanvaarden.
Timon	Schilderwerk is welkom. Een schilderij toont de natuur haast echt; eerloosheid rommelt met natuurlijkheid; dat is maar buitenkant; penseelfiguren zijn dat wat ze lijken. Uw werk bevalt me, en dat zult u merken. Blijf dus nog even, u hoort zo meer.
Schilder	De goden hoeden u.
Timon	Tot ziens dan, waarde heer. Geef mij uw hand; tot straks bij het diner. Heer, uw juweel leed onder de schatting.
Juwelier	Werd het onderschat?
Timon	Het werd overstroomd met de allerhoogste lof. Moest ik betalen wat het waard zou zijn, dan was ik helemaal leeggeplukt.
Juwelier	Mijn heer, de prijs is wat de koopman geeft; maar u weet, dat dit soort waardevols naar eigenaar op waarde wordt geschat. Geloof me, heer, als u het draagt wordt het mooier.
Timon	Goed gespeeld. Apemantus op
Koopman	Nee, heer, hij spreekt heel doodgewone taal; zoals hij praat iedereen.
Timon	Kijk daar dan: willen jullie op je kop?
Juwelier	Wij kunnen het aan, als u kunt.
Koopman	Hij spaart niemand.
Timon	Goedemorgen, jij, vriendelijke Apemantus.
Apemantus	Pas goedemorgen, als ik vriendelijk word, jij Timons hond bent, en dit ontuig eerlijk.
Timon	Wat noem je hen ontuig, als je ze niet kent?
Apemantus	Zijn ze geen Atheners?
Timon	Jawel.
Apemantus	Dan laat ik het zo.
Juwelier	Kent u mij, Apemantus?
Apemantus	Dat weet je al, ik heb je naam genoemd.
Timon	Je bent te trots, Apemantus.
Apemantus	Op niets zo erg, dat ik niet als Timon ben.
Timon	Waar ga je naar toe?
Apemantus	Een eerlijke Athener de hersens inslaan.
Timon	Maar daarvoor zul je moeten sterven.
Apemantus	Ja, als je bij wet voor niets moet sterven.
Timon	Wat vind je van dit schilderij, Apemantus?
Apemantus	Voortreffelijk, omdat het zo onnozel is.
Timon	Heeft de schilder het niet goed gemaakt?
Apemantus	Wie de schilder maakte deed het beter, maar toch is hij maar een vunzig stuk.
Schilder	U bent honds cynisch.
Apemantus	Jouw moeder is van mijn leeftijd. Wat is zij dan, als ik een hond ben?
Timon	Kom je bij me eten, Apemantus?
Apemantus	Nee, ik eet niet van grote heren.
Timon	Als je dat deed, zou je de dames boos maken.
Apemantus	Die eten de heren wèl, zo komen ze aan dikke buiken.
Timon	Zeker schunnig te nemen.
Apemantus	Zo neem jij dat op; je krijgt omdat je moeite nam.
Timon	Wat vind je van dit sieraad, Apemantus?
Apemantus	Ik houd meer van recht-door-zee, dat kost geen duit.
Timon	Wat denk je dat het waard is?
Apemantus	Niet eens mijn denken. En, Dichter?
Dichter	En, Wijsgeer?
Apemantus	Je liegt.
Dichter	Ben je dat niet?
Apemantus	Ja.
Dichter	Dan lieg ik niet.
Apemantus	Ben jij geen dichter?
Dichter	Ja.
Apemantus	Dan lieg je. Kijk in je laatste werk, waar je hem als een waardig iemand hebt afgeschilderd.
Dichter	Niet afgeschilderd, nee, dat is hij.
Apemantus	Ja, dan is hij jou waardig, en waardig om jou te betalen voor de moeite. Wie graag gevleid wordt, is zijn vleier waardig. Mijn hemel, was ik maar zo'n grote heer.
Timon	Wat zou je dan doen, Apemantus?
Apemantus	Net wat Apemantus nou doet: een hoge heer van harte haten.
Timon	Wat, jezelf?
Apemantus	Ja.
Timon	Waarom?
Apemantus	Omdat ik me niet zo boos kan opblazen om een grote meneer te zijn. Ben jij niet een koopman?
Koopman	Ja, Apemantus.
Apemantus	Ik hoop dat de handel je ruïneert, als de goden dat al niet doen.
Koopman	Als de handel het doet, dan doen de goden het.
Apemantus	De handel is je god, en ik hoop dat jouw god je ruïneert. Trompetgeschal. Een boodschapper op.
Timon	Wat is dat voor een signaal?
Boodschapper	Het is Alcibiades met wel een groep van twintig ruiters.
Timon	Ontvang ze goed; geleid hen hier naar ons. Enkele dienaren af Kom echt eens bij mij eten. Ga niet weg voor ik u bedankt heb. Het is fijn u te zien. Alcibiades op, en dienaren. Wees welkom, heer.
Apemantus	Nou, nou; kijk nou. Schiet door die soepele leden, jicht, verlam ze. Zo weinig echte liefde tussen schurken, en dan die hoffelijkheid! Het mensenras is tot aap en baviaan verworden.
Alcibiades	U stilt mijn verlangen, heer, en ik voed mij bij uw aanblik.
Timon	U bent welkom, heer. Voor u vertrek, rest ons nog ruim de tijd om samen te genieten. Gaat u binnen. Zij gaan af. Apemantus blijft. Twee heren op
1e Heer	Hoe laat is het, Apemantus?
Apemantus	Het is tijd voor eerlijkheid.
1e Heer	Daar is het steeds de tijd voor.
Apemantus	Des te vervloekt dat jij hem nooit benut.
2e Heer	Ga jij naar het feestmaal van Heer Timon toe?
Apemantus	Ja, om een schurk vol vlees en een dwaas rood van wijn te zien.
2e Heer	Nou, tot ziens, nou tot ziens.
Apemantus	Je bent een dwaas om twee keer tot ziens te zeggen.
2e Heer	Waarom, Apemantus?
Apemantus	Je had er eentje voor jezelf moeten houden, want ik ben niet van plan jou zoiets te geven.
1e Heer	Ga jezelf ophangen!
Apemantus	Nee, ik doe niets van wat je me vraagt. Doe je verzoek aan je vrienden.
2e Heer	Weg, ruzie zoekende hond, of ik trap je eruit.
Apemantus	Ik vlieg al, als een hond, voor de hoeven van ezels. Af
1e Heer	Zo'n mensenhater. Zullen we maar gaan en ons aan Timons mildheid laven? Hij gaat zelfs het hart der goedheid ver te boven.
2e Heer	Hij stort het uit. Plutus, de god van het goud, is zijn beheerder slechts. Wat men hem schenkt beloont hij zevenvoud: geen gift aan hem, of die komt ruimer terug dan aflossing plus rente ooit.
1e Heer	Geen enkel mens werd ooit beheerst door een zo nobel hart. Tweede Heer Lang leve hij in zijn rijkdom. Zullen we? Ik ga met u mee. Af
Tweede toneel Luide muziek van pommers. Een groot banket wordt opgediend. Dan komen op: Heer Timon, Atheense Heren en senatoren; Ventidius, die Timon uit de gevangenis heeft bevrijd; Lucullus en Alcibiades. Rentmeesters en serveerders bedienen. Dan komt, op zijn eentje, na de anderen, Apemantus op, nors als altijd.
Ventidius	Hooggeëerde Timon, het heeft de goden behaagd de leeftijd van mijn vader te bezien en hem tot lange vrede op te roepen. Hij ging gelukkig, en liet mij rijk achter. Daar ik in dankbaarheid zeer ben verplicht aan uw ruim hart, geef ik die talenten terug, verdubbeld met mijn dank en dienstbaarheid, die mij vrij hielpen zijn.
Timon	Geen sprake van, vriend Ventidius. U leest mijn hart verkeerd; dat gaf ik altijd vrij; en wie kan zeggen, dat hij, wanneer hij terugontvangt, echt geeft. Zo spelen onze beteren; voor ons is het slecht, wij mogen niet; krom is bij rijken recht.
Ventidius	Welk een edel hart!
Timon	Plichtplegingen, heren, zijn vooral bedacht als glans voor koele daden en hol welkom, om weer berouwde goedheid te herroepen; bij ware vriendschap zijn ze overbodig. Ga zitten; meer welkom bent u tot mijn rijkdom dan mijn rijkdom tot mij. Eerste Heer Dat hebben wij, heer, altijd al erkend.
Apemantus	Zozo, erkend, en toch nog niet gehangen?
Timon	Dag, Apemantus, u bent welkom.
Apemantus	Nee, heer, u kunt mij toch niet welkom heten. Nog voor ik hier ben gooit u mij er weer uit.
Timon	Dat is niet netjes, man, daar spreekt een inborst die een mens niet past; ik keur het ernstig af. Men zegt wel: Ira furor brevis est, maar die man blijft wel heel erg boos. Zet maar een tafel klaar voor hem alleen, want van gezelschap is hij niet gediend, en daarvoor absoluut ook niet geschikt.
Apemantus	Het is op jouw risico, Timon, dat ik blijf; ik kom goed kijken; ik waarschuw je maar vast.
Timon	Voor jou ben ik niet bang; je bent een Athener, en daarom welkom. Als ik dan geen macht heb, dan hoop ik, dat wat hier aan eten gegeven wordt jou stil kan krijgen.
Apemantus	Dat eten van jou kan me de rug op; ik zou erin stikken, want ik zou jou nooit vleien. O jullie, goden! Hoeveel lui eten van Timon, en hij merkt het niet! Het doet me pijn te zien, dat zo velen hun eten soppen in het bloed van één man; en het toppunt van de waanzin is, dat hij dat nog toejuicht ook. Hoe durft een mens een ander te vertrouwen. Geen messen mee, is wat ik aanbeveel, dan blijft het vleesje en het keeltje heel. Er zijn voorbeelden te over; de kerel die naast iemand zit, die brood met hem deelt, en op zijn gezondheid drinkt uit de beker die rond gaat, dat is de eerste die hem zal vermoorden. En dat is een bewezen feit. Als ik een groot man was, zou ik bij de maaltijd niet durven drinken, want tegen het gevaar wanneer mijn strot gaat klinken, moeten de groten met een halsplaat drinken.
Timon	Mijn heer, van harte, stuur de beker rond.
2e Heer	Laat hem maar deze kant uit vloeien, heer.
Apemantus	Die kant uit vloeien? Wat een kerel. Hij weet wanneer het eb en vloed is. Al dat 'Gezondheid!' zal jou en jouw bezit nog eens ziek maken, Timon. Ik heb hier iets dat te zwak is voor de zonde: braaf water; dat brengt niemand in de knoei. Dit is gelijk mijn voedsel; een banket is veel te protserig voor een dankgebed. Apemantus' dankgebed. Goden, ik vraag geen gunsten, neen; ik bid slecht voor mijzelf alleen. Maak mij toch nimmer zo gestoord een man te geloven op zijn woord, of een hoertje dat betraand kijkt, of een hond die vast in slaap lijkt, of een beul die mij wel vrijlaat, of een vriend die mij vast bijstaat. Amen. Aanvallen, en vlug. Rijkaards slempen, ik eet kuch. Hij eet en drinkt Moge het jouw goede hart bekomen, Apemantus.
Timon	Kapitein Alcibiades, uw hart is nog te velde.
Alcibiades	Mijn hart is altijd tot ùw dienst, mijn heer.
Timon	U hebt vast liever vijanden voor uw ontbijt dan vrienden bij het middagmaal.
Alcibiades	Alleen als ze vers bloeden, heer, daar kan geen gerecht tegen op; ik zou mijn beste vriend zo'n feest gunnen.
Apemantus	Waren al deze vleiers dan maar jouw vijanden, dan zou je ze kunnen doden; en dan mij vragen voor hun eten.
1e Heer	Moge ons slechts het geluk ten deel vallen, heer, dat u ons éénmaal iets zou verzoeken dat onze diepste gevoelens voor u op de proef zou stellen, zodat wij blijk zouden kunnen geven van slechts een deel van onze innige toewijding, dan zouden wij ons voor eeuwig gelukkig voelen.
Timon	O, twijfel daar niet aan, mijn beste vrienden; maar de goden zelf hebben beschikt, dat ik de hulp van uw vriendschap nog zeer nodig zal hebben; waarom zouden jullie anders vrienden zijn? Wat dragen jullie die beminnelijke titel onder al die duizenden, als ik jullie niet als eersten in mijn hart draag? Ik heb mijzelf meer van jullie verteld, dan dat jullie in alle bescheidenheid over jullie zelf kunnen vertellen; en met dat al aanvaard ik jullie als waardige vrienden. O goden, denk ik, wat voor nut hebben onze vrienden eigenlijk, als die zich voor ons nooit eens nuttig kunnen maken? Ze zouden de meest nutteloze schepselen zijn als we ze nooit konden gebruiken, en zouden haast lijken op zoetklinkende instrumenten die in hun kasten aan de muur hangen en hun klank voor zichzelf houden. Ach, hoe vaak wenste ik niet dat ik veel armer was, dat ik dichter bij jullie kon staan. Wij zijn van geboorte weldoeners; en wat kunnen wij beter of passender het onze noemen dan de rijkdommen van onze vrienden? O, welk een waardevolle gedachte is het te beseffen zo vele gelijkgestemde broeders te hebben die over elkaars rijkdommen kunnen beschikken. O vreugde, ongedaan gemaakt nog voor zij is geboren. Mijn ogen, merk ik, kunnen het water niet meer tegenhouden. Om hun onvermogen te maskeren, drink ik op jullie. Apemantus Jouw tranen maken dat zíj drinken, Timon.
2e Heer	Vreugde bracht in onze ogen hetzelfde voort, en als een kind sprong ze terstond daar op.
Apemantus	Ha, ha, een bastaardkindje volgens mij.
3e Heer	Ik verzeker u, heer, u heeft mij zeer geroerd.
Apemantus	Zeer, zeer. Trompetgeschal achter
Timon	Wat is er? Waarom dat geschal? Dienaar op
Dienaar	Met uw verlof, heer, er zijn daar enkele dames die dringend toegelaten wensen te worden.
Timon	Dames? Wat willen zij dan?
Dienaar	Ze hebben een voorloper bij zich, heer, die als taak heeft hun wensen te verwoorden.
Timon	Laat ze dan binnen. Cupido op
Cupido	Heil, waarde Timon, en gij allen die zijn gulheid smaakt. De vijf beste zinnen erkennen u als hun patroon, en komen zich rijkelijk laven aan uw ruimhartige boezem. Gevoel, tast, zijn vol aan uw dis geweest; zij komen nu dat ook uw oog nog feest.
Timon	Ze zijn allen welkom; laat ze vriendelijk binnen. Muziek, een welkomstwijs. Cupido af
Lucullus	U ziet, hoe u alom bemind bent, heer. Muziek. Cupido weer op, met een maskerspel met dames als Amazones, met luiten in hun hand, dansend en spelend.
Apemantus	Hoppetepoe! Wat een zwaai ijdelheid komt er op ons toe. Dansen ook nog? Die vrouwen zijn gek. Zó'n gekte is de glorie van dit leven, als deze overdaad bij rats en bonen. Wij maken ons belachelijk door steeds lol, en ons gevlei is, mannen op te schrokken en als ze oud zijn dat weer op te spugen maar dan met giftige haat en nijd. Wie leeft en lastert niet, of wordt belasterd? Wie sterft en draagt geen krenking mee naar het graf gegeven door een vriend? Ik moet vrezen dat wie nu hier voor mij danst mij ooit op het hart treedt. Ik hoor dat meer gebeuren. Voor een ondergaande zon sluit men zijn deuren. De heren staan van tafel op, met veel plichtplegingen jegens Timon, en als huldeblijk kiest ieder een Amazone, en allen dansen, de mannen met de vrouwen, op een paar mooie melodieën van de pommers, en daarna beëindigt men de dans.
Timon	U heeft ons feest zeer opgeluisterd, dames, en stijl gegeven aan ons groots vermaak, dat half zo goed niet was, zo gracieus; u heeft er waarde en luister aan toegevoegd, en dit, mijn feest, gekozen voor uw kunst. Ik moet u daar voor danken.
1e Dame	Onze beste kant neemt u het hoogste op.
Apemantus	Nou en of, want de slechtste is smerig, en volgens mij te vies om genomen te worden.
Timon	Dames, er staat wat hapjes klaar voor u. Wilt u alstublieft aan tafel gaan.
Alle Dames	Wij danken u hartelijk, heer. Cupido en dames af
Timon	Flavius!
Rentmeester	Wat wenst u?
Timon	Breng me dat kleine kistje eens.
Rentmeester	Ja, heer. [Terzijde] En almaar meer juwelen. Zijn dispositie wenst geen tegenspraak, want 'geld op' - zo het kon zei ik het hem recht af - helpt hem, zo hij wil, van schuld èn vrienden af. Had mildheid in haar rug ook maar twee ogen, dan werd die man nooit om zijn hart bedrogen.
1e Heer	Waar zijn onze dienaren?
Dienaar	Hier, heer, tot uw dienst.
2e Heer	Onze paarden! De Rentmeester op, met het kistje. Af
Timon	Vrienden, nog een enkel woord met u. Want ik verzoek u, waarde heer, om mij te eren doordat dit juweel bij u in waarde stijgt; aanvaard en draag het, vriend mijn heer.
1e Heer	Ik ben u al zo verschuldigd door uw gaven -
Allen	Dat zijn we allen. Dienaar op
Dienaar	Mijn heer, enkele edelen uit de senaat zijn zojuist van hun paard gestegen om u te bezoeken.
Timon	Ze zijn allerhartelijkst welkom. Dienaar af
Rentmeester	Mag ik u uwe edele nederig verzoeken om een kort onderhoud; het betreft u van nabij.
Timon	Ons van nabij? Dan hoor ik je graag een andere keer. Ik verzoek je, te zorgen dat die mensen goed ontvangen worden.
Rentmeester	[Terzijde] Ik zou echt niet weten hoe. Een tweede dienaar op Tweede dienaar Als het u behaagt, heer, de edele Lucius biedt u uit gulle vriendschap als geschenk vier melkwitte paarden met zilver tuig.
Timon	Ik aanvaard ze welwillend. Laat de gaven waardig in ontvangst nemen. Dienaar af Een derde dienaar op Wat is uw boodschap?
3e Dienaar	Met uw welnemen, heer, de hooggeachte edelman Lucullus verzoekt u morgen met hem te gaan jagen, en heeft Uwe Edele twee koppels windhonden gestuurd.
Timon	Ik ga met hem mee; en neem ze in ontvangst beloond naar waarde.
Rentmeester	[Terzijde] O, waar moet dit heen? Hij laat ons rijk onthalen, grote giften, en alle uit een lege schatkist. Zijn beurs wil hij nooit zien, nooit laat hij mij hem tonen dat zijn hart een bedelaar is, en wat hij wil daar kan ik niet aan voldoen. Zo ver gaan zijn beloften aan zijn beurs voorbij, dat alles wat hij zegt schuld is; elk woord brengt hem in min: zo gul is hij dat het hem nu rente kost; zíj boeken nu zìjn land. Ik hoop dat men mij hier vriendelijk ontslaat, voor dat ik er uit móet. Gelukkiger wie geen vriend iets hoeft te geven dan hen die zelfs zijn vijand voorbij streven. Mijn hart bloedt voor mijn heer. Af
Timon	U doet uzelf veel onrecht, en verkleint al uw verdiensten veel te zeer. Hier, vriend, een klein bewijs van onze vriendschap.
2e Heer	Met ongemene dank aanvaard ik het.
3e Heer	Hij is waarlijk de mildheid zelve.
Timon	Dat doet me er nog even aan denken, heer; pas geleden nog sprak u lovend over die ruin waar ik op reed. Die is nu van u, omdat u hem zo fijn vond.
3e Heer	O, ik verzoek u, heer, dat geschenk te mogen weigeren.
Timon	Geloof me als ik zeg, heer, dat men pas juist prijst wanneer men ergens weg van is. Ik weeg mijn vrienden naar mijn band met hen, dat zeg ik u zeker. Ik kom bij u langs.
Alle Heren	Geen zal ons zo welkom zijn.
Timon	Al wat u geeft, - dat ieder mij bezoekt, raakt mijn hart zo, dat ik nooit voldoende geef: ik kon mijn vrienden koninkrijken geven, en nooit ophouden. Alcibiades, jij bent soldaat, en daarom zelden rijk; het komt je in gaven toe: want jouw bestaan is tussen doden; wat jij hebt aan land is een veld in slagorde.
Alcibiades	De orde is verstoord, heer.
1e Heer	Wij allen zijn u zo innig verplicht-
Timon	En ik aan jullie.
2e Heer	Zo grenzeloos genegen -
Timon	Dit alles ook aan u. Licht, meer licht.
1e Heer	Moge alle geluk, eer en fortuin u steeds vergezellen, heer Timon!
Timon	En steeds zijn vrienden dienend. Allen af, behalve Timon en Apemantus
Apemantus	Wat een gedoe, dat konten omhoog, dat gekwispelstaart. Zijn die benen van hen het geld wel waard dat ze krijgen. De vriendschap zit vol prut. Een vals hart mag geen knipknieën met fut. De echte sul belegt zijn geld in buigen.
Timon	Nou Apemantus, als je niet zo mopperde, zou ik goed voor je kunnen zijn.
Apemantus	Nee, dat wil ik niet; want als ik ook omgekocht was, zou er niemand over zijn om op jou te kankeren, en dan zou je nog vlugger zondigen. Jij geeft zo lang weg, Timon, dat ik bang ben dat je jezelf binnenkort op papier weg zal geven. Wat moet al dit gefeest, al dit gepronk en al die schone schijn?
Timon	Ja, als je nou ook nog op de gezelligheid gaat kankeren, dan zweer ik dat ik je helemaal niet meer zie zitten. Vaarwel, en kom de volgende keer maar eens met een ander muziekje.
Apemantus	Prima. Jij wil nu niet naar me luisteren; dan ook nooit. Dan doe ik mijn hemel vol advies voor jou op slot. Wat is de mens toch doof voor raad; wat luistert hij alleen naar vleierspraat. Af